Görsel Alt Metin Denetleyicisi

Giriş

Alt metin konusunda en çok karıştırılan şey şu: alt özniteliğinin OLMAMASI ile alt="" yazmak aynı şey değil.

alt hiç yoksa ekran okuyucu dosya adını okuyor: "dsc-0421-jpg". alt="" ise "bu görsel süs, atla" demek ve tamamen doğru bir kullanım. Araçların çoğu ikisini birbirine karıştırıp boş alt için de uyarı veriyor, kullanıcıyı süs görsellerine metin yazmaya itiyor.

Bu araç üçünü ayrı sayıyor ve asıl hatayı ayrıca işaretliyor: bağlantının içindeki tek içerik bir görselse ve alt metni boşsa, o bağlantının okunabilir adı hiç kalmıyor.

Alt metin nedir?

Bir görselin ne anlattığını yazıyla ifade eden özniteliğe alt metin deniyor; kodda alt olarak yazılıyor. Türkçede "alternatif metin" ya da "görsel açıklaması" karşılıkları kullanılıyor; İngilizce kaynaklarda alt text ya da alt attribute olarak geçiyor.

Üç durum var ve üçü ayrı anlama geliyor. alt özniteliği hiç yoksa ekran okuyucu dosya adını okuyor ve ortaya "IMG_4821 nokta jpeg" gibi bir şey çıkıyor. alt="" yazılmışsa görsel bilerek süs sayılıyor ve atlanıyor; bu doğru bir kullanım. alt="kombi" gibi bir metin varsa görselin içeriği anlatılmış oluyor.

Araç sayfadaki bütün görselleri toplayıp hangisinin hangi durumda olduğunu ayırıyor. Boş alt ile eksik alt arasındaki farkı korumak önemli: ikisini aynı kefeye koyan denetimler, doğru yapılmış işi hata olarak bildiriyor.

Neden yazmak gerekiyor?

İlk sebep erişilebilirlik. Ekran okuyucu kullanan biri için alt metin, görselin tek karşılığı. Yoksa o bilgi o kişi için hiç yok demektir; bu WCAG'ın en temel maddelerinden biri.

İkincisi görsel arama. Google'ın bir fotoğrafın ne olduğunu anlamak için kullandığı ilk metin ipucu alt metin. Ürün satan bir site için görsel aramadan gelen ziyaretçi hiç azımsanacak bir oran değil.

Üçüncüsü sık atlanıyor: görsel yüklenmediğinde alt metin ekranda görünüyor. Bağlantı kopmuş, dosya silinmiş ya da bağlantı yavaşsa ziyaretçinin gördüğü tek şey o yazı oluyor.

Yazarken tek kural var: anahtar kelime doldurmayın. "kombi bakımı kadıköy kombi servisi ucuz kombi" gibi bir alt metin hem ekran okuyucuda anlamsız çıkıyor hem de spam olarak değerlendiriliyor. Görselde ne varsa onu yazın.

Üç durum, üç ayrı anlam

alt yok. Öznitelik hiç yazılmamış. Ekran okuyucu dosya adını okuyor; hem erişilebilirlik hatası hem kayıp bir sinyal. Bu her zaman düzeltilmeli.

alt="". Görselin süs olduğunu bildiriyor: ayraç çizgileri, desenler, yanındaki metnin zaten anlattığı simgeler. Ekran okuyucu bunları atlıyor ve bu istenen davranış. Boş alt bir eksik değil, bir karar.

Dolu alt. Görselin İŞLEVİNİ anlatan metin. "Görselde ne var" değil, "bu görsel burada ne yapıyor". Bir ürün fotoğrafında ürünün adı, bir grafikte grafiğin söylediği sonuç.

Karar vermenin pratik yolu: görseli kaldırsanız sayfadan bir bilgi eksilir mi? Eksilmiyorsa alt="", eksiliyorsa o bilgiyi yazın.

Asıl hata: adsız bağlantı

Bir bağlantının içindeki tek şey bir görselse ve o görselin alt metni boşsa, bağlantının okunabilir bir adı kalmıyor. Ekran okuyucu yalnız "bağlantı" diyor; kullanıcı nereye gittiğini bilmiyor.

Bu, WCAG'ın açıkça saydığı bir hata ve en sık logo bağlantılarında, sosyal medya simgelerinde ve kart görsellerinde görülüyor.

Düzeltmesi kolay: bu görsellerin alt metni görseli değil, bağlantının NEREYE gittiğini anlatmalı. Logo için "Ana sayfa", Instagram simgesi için "Instagram sayfamız".

Kart bağlantılarında görselin yanında başlık metni de varsa sorun yok; o zaman görselin alt="" olması doğru, çünkü bağlantının adı başlıktan geliyor.

Yazılmış ama işe yaramayan alt metinler

Dosya adı. "IMG_2043.jpg", "ekran-goruntusu-3". Alt yazmamakla neredeyse aynı; ne ekran okuyucuya ne arama motoruna bir şey söylüyor. Araç bu kalıpları tanıyor.

Tekrar eden metin. Aynı alt metnin birden çok görselde geçmesi, metnin görseli değil sayfayı anlattığı anlamına geliyor. Her görsel kendi içeriğini anlatmalı.

Anahtar kelime doldurma. "SEO ajansı istanbul seo firması seo hizmeti". Google bunu 2000'lerden beri görüyor ve alt metnin tamamını değersizleştiriyor.

Çok uzun metin. 125 karakterin üstünde bazı ekran okuyucular metni bölüyor. Uzun açıklama gerekiyorsa görselin altına figcaption yazmak doğru yol; o metni herkes görüyor.

Ölçü ve tembel yükleme

Araç alt metnin yanında iki teknik ayrıntıya daha bakıyor, çünkü ikisi de aynı etikette çözülüyor.

width ve height. Yazılmazsa tarayıcı görsele yer ayıramıyor; görsel yüklenince sayfa zıplıyor. Bu, Core Web Vitals içindeki CLS ölçüsünü doğrudan bozuyor. Duyarlı tasarımda bile yazılmalı: CSS ile width: 100%; height: auto verirken öznitelikler oranı bildiriyor.

loading="lazy". Ekranın altında kalan görsellerin yüklenmesini erteliyor ve ilk yüklemeyi hafifletiyor.

Bir uyarı: ilk ekranda görünen görsele lazy EKLEMEYİN. Onu geciktirmek LCP ölçüsünü kötüleştiriyor ve genelde en büyük görsel o oluyor.

Alt metin ne kadar uzun olmalı?

Pratik sınır 125 karakter. Sebebi bir arama motoru kuralı değil: ekran okuyucuların bir kısmı alt metni bu uzunluk civarında kesiyor. Daha uzun yazılan metnin sonu, en çok ihtiyaç duyan kullanıcıya hiç ulaşmıyor.

İşe yarar ölçü genelde beş ile on beş kelime arasında kalıyor. Görselde ne olduğunu söyleyecek kadar uzun, dinlemeyi yormayacak kadar kısa.

İki yüz karakteri aşan bir alt metin genelde alt metin değil, açıklamadır. Anlatılacak çok şey varsa doğru yer görselin altındaki <figcaption>; orada uzunluk sınırı yok ve metin herkes tarafından görülüyor.

Dört tür görsel, dört ayrı yaklaşım

Bilgi taşıyan görsel: içeriğin bir parçası. Ne gösterdiğini yazın. "Kombi üzerindeki basınç göstergesi 1,5 barda" gibi.

Süs görseli: ayraç, arka plan deseni, boşluk doldurucu. alt="" yazın. Bu bir eksiklik değil, doğru kullanım; ekran okuyucuya "burayı atla" demiş oluyorsunuz. Özniteliği tamamen atlamak ise WCAG açısından hata sayılıyor.

İşlev taşıyan görsel: bağlantı ya da düğme olarak kullanılan simge. Alt metin görseli değil, işlevi anlatmalı: bir telefon simgesi için "telefon simgesi" değil, "bizi arayın".

Karmaşık görsel: grafik, tablo, şema. Alt metne sığmıyor. Kısa bir tanım yazıp asıl açıklamayı sayfanın metnine koyun.

Bu ayrım 2026 itibarıyla daha da önem kazandı: görselleriniz artık yalnız görsel aramada değil, yapay zekâ cevaplarında da gösterilecek aday olarak değerlendiriliyor. Modelin bir görseli seçebilmesi için ne olduğunu okuyabilmesi gerekiyor.